ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI

Tüm canlılar içinde uzun süreli bakımı, sevgiyi ve korunmayı gerektiren tek varlık çocuktur. Bir toplumun refaha ermesi ve kalkınabilmesi için o toplumun içinde yaşayan çocukların bedensel, ruhsal ve sosyal yönden sağlıklı olmalarıyla mümkündür.

Bazı aileler çocuk yetiştirme sürecinde bilinçli olarak ya da farkında olmadan çocuklarının gelişimlerini olumsuz yönde etkileyebilecek davranışlar sergilemektedir. Yetiştirme tarzı, yetiştirildiği yer ne/neresi olursa olsun çoğu çocuğun fiziksel cezalara uğradıkları gözlenmiştir. Çocuğu sözel olarak hırpalamak, çocuğu gereksiz yere ağlatmak, çocuğu pornografik malzemeye veya davranışlara maruz bırakmak, çocuğun dokunulmasını istemediği yerlerine dokunmak, çocuğu kendine dokunmaya zorlamak, çocuğun özgüvenini kırmak, öfkeyi, gerginliği azaltmak için çocuğu örselemek, itip kakmak, çocuğu kendi çıkarları için kullanmak, çocuğa yeterli bakım sağlayamamak, örneğin; kirli, çıplak, aç bırakmak, çocuğu hizmetçi gibi kullanmak, çocuğu dinlememek, çocuğun duygusal gereksinimlerini göz ardı etmek, okulda çocuğa vurmak veya aşağılamak, başka işler yaptırarak çocuğun eğitim ve hobileri için kullanacağı zamanı harcamak, çocuğun tıbbi gereksinimlerini göz ardı etmek, çocuğun eğitim gereksinimlerini göz ardı etmek, zarar verecek durumlarda çocuğu denetimsiz bırakmak istismar örnekleridir. Bunlarla birlikte psikolojik hasarların da ortaya çıktığı ve bazen de cinsel yönden de hasara uğradıkları gözlemlenmektedir. Bu yüzden çocuğa yönelik istismar ve ihmalin bilinmesi, önlenmesi ve müdahalelerde bulunulması gerekmektedir.

Özetle; çocuk istismarı ve ihmali, ana baba ya da bakıcı gibi erişkin tarafından çocuğa yöneltilen, toplumsal kurallar ve profesyonel kişilere uygunsuz ya da hasar verici olarak nitelendirilen, çocuğun fiziksel, ruhsal, cinsel ya da sosyal açıdan zarar görmesi, sağlık ve güvenliğinin tehlikeye girmesi söz konusudur.

Evlilik dışı çocuklar, engelli çocuklar, bazı toplumlarda kız çocukları, işsiz veya sosyo-ekonomik durumu düşük olan ailelerin çocukları, eğitimsiz, alkol- uyuşturucu bağımlısı ebeveyn çocukları, ailede ruhsal hastalığı olan ebeveynlerin çocukları, istenmeyen gebelik sonucunda dünyaya gelmiş çocuklar istismara aday çocuklardır.

İSTİSMAR ÇEŞİTLERİ

Fiziksel İstismar ve ihmal: En sık görülen ve belirlenmesi en kolay istismar türüdür. 18 yaş altı çocuğun ya da gencin kaza dışı nedenlerle yaralanması veya ebeveynlerin ya da bakımını üstlenen yetişkin tarafından iyi gözetilmemesine bağlı gelişen kazalardır. Genellikle çocuk anne baba tarafından cezalandırılmak istenmiş ancak öfkenin kontrol edilememesiyle bu etkiye maruz kalınma durumu vardır. En sık dövme şeklinde görülür ancak nadiren de olsa yanıklar, morluklar, zehirlenmeler, kesikler gözlemlenmektedir. Ne yazık ki ülkemizde disiplin amacıyla fiziksel istismar sıklıkla kabul görülmektedir. “Dayak cennetten çıkar”, “kızını dövmeyen dizini döver”,  “öğretmenin vurduğu yerde gül biter” gibi atasözlerimiz destekleyici örneklerdir. Fiziksel istismar gören çocuklarda bilişsel yetilerde bozukluğa, akademik başarısızlığa sık rastlanmaktadır. Bunun yanı sıra fiziksel istismara uğramış bireyler sosyal işlevsellik alanında yetersizlik yaşadığı, yakın ilişki kurma güçlüğü yaşadıkları, öfke kontrolü problemleri, madde kötüye kullanımı, kişilik bozuklukları, tehlikeli cinsel deneyimler, dikkat eksikliği ya da hiperaktivite bozukluğu gibi psikiyatrik hastalıklar gözlemlenmiştir. Fiziksel istismara maruz kalmış çocuklarda amaç çocuğu korumak sosyal ilişkilerini güçlendirmek olmalıdır.

Duygusal İstismar ve İhmal: en sık görülen bir diğer istismar türüdür ancak fark edilmesi, tanımlanması ve yasal olarak kanıtlanması en zor istismar duygusal istismardır. Çocukların ihtiyaç duydukları sevgi, şefkat ve bakımdan mahrum bırakılma diğer bir değişle psikolojik hasara maruz bırakılma durumudur. Duygusal istismar çocuğun niteliğinin, kapasitesinin ve arzularının sürekli yoksun bırakılmasıyla açığa çıkar. Sosyal açıdan ağır zararlar verme, terk etme, tehdit etme, çocuğun yaşına ve gücüne uygun olmayan taleplerde bulunulması da duygusal istismar örneklerindendir. Duygusal istismara maruz kalmış bireylerde; bağımlı kişilik, değersizlik duygularının gelişmesi, uyum problemleri, saldırgan ve tehlikeli davranışlar daha sık gözlenmiştir. Farkında olarak ya da olmayarak yapılan en sık gözlenen bazı duygusal istismarlar; bağırma, reddetme, aşağılama, evlat ayrımı yapma, küfretme, yalnız bırakma, tehdit etme, önemsememe, küçük düşürme,lakap takma, bağımlı kılmadır. Ülkemizde fiziksel istismarın görüldüğü her vakada duygusal istismarın da görüldüğü saptanmıştır.

Cinsel İstismar:  Yetişkin ve çocuk arasındaki her türlü cinsel etkileşimdir.  Şekli ve türü ne olursa olsun bir yetişkin bir çocuğa cinsel amaçla yaklaşmışsa burada bir istismar vardır denilebilir. Ancak durum çocuğa verdiği zarara göre değerlendirilmelidir. Yetişkinler için görmezden gelinebilecek bazı durumlar çocukta ciddi korkular, kirlenmişlik ve/ya suçluluk gibi duygular yaratabilir.Sözel istismar, telefon konuşmaları,teşhircilik-gösterimcilik, röntgencilik, cinsel ilişkiye tanık olma, çocuğun bedenine cinsel amaçla dokunma, müstehcen yayınlara konu etme, fuhuşa itme, Irza geçme, ensest- yasak sevi belli başlı cinsel istismar çeşitleridir.

Cinsel istismar sonrası sıklıkla;travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, kaygı bozukluğu, fobiler, unutkanlık, duyarsızlık, güven kaybı, benlik saygısında ciddi hasar, utanç, uykusuzluk, organik bir temeli olmayan dirençli ağrılar, bayılma ve madde-alkol kullanmaya başlama veya miktarını arttırma, intihar girişimi, kendine zarar verme davranışı gibi sıralanabilir. Yetişkinlikte ise cinsellikten kaçınma, iğrenme ve cinsel isteğin ve ilginin azalması gibi cinsel sorunlar ortaya çıkmakta ve cinsel istismar öyküsü olan çocukların daha fazla cinsel saldırıda bulunduğu da bildirilmektedir.

 Özetle; çocuk istismarı ve ihmali bir halk sağlığı sorunudur diyebiliriz. Eğitimsiz ailelerin %40`ı çocuklarını istismar ederken, eğitim düzeyi yüksek ailelerde bu oran %17`dir. İstismar ve ihmal, eğitim seviyesi azaldıkça artış gösteren kavram olduğu için aile merkezli destek programlarına, eğitime verilen önemin ve bilincin artırılması, çocuğun topluma kazandırılması, konu ile ilgili gerekli ve aynı zamanda caydırıcı olacak nitelikte yasal düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.

İhmal edilmiş veya istismara uğramış bir çocuğa yaklaşımınızda en kritik noktalardan birisi çocuğun daha fazla zarar görmesini önlemektir. Eğer çevrenizdeki bir çocuğun istismara maruz kaldığından şüphe ediyorsanız gerekli yerlere başvurun ve bu istismara göz yummayın. Ne yazık ki bu olaylar hemen her gün, yanı başımızda meydana gelmekte. Bu olaylara göz yummak geleceğin ruh sağlığı bozuk bireylerinin hatta geleceğin çocuk istismarcılarının yetişmesine sebep olmak demektir. Her birey bu konuda duyarlı ve uyanık olmalıdır.

“Çocuklar her türlü ihmal ve istismardan korunmalı ve onlar her koşulda yetişkinlerden daha özel ele alınmalıdır”. -Mustafa Kemal ATATÜRK

 

EMDR Terapisti, Cinsel Terapist

PT Akademi (Sporcu Sağlığı ve performans hizmetleri merkezi)- Uzm. Psikolog

Çocuk Akademisi Kreşi- Uzm. Klinik Psikolog/ Okul Psikoloğu

Uzm. Klinik Psikolog Şule Arslan Psikolojik Danışmanlık Merkezi Kurucusu

Adres:  Antalya Cad. No:65 AYD Oyuncakçım üstü 1. Kat

Tel: 05511676757

 

 

  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 137